Institutio seu Inventio Ordinis
Fratrum Sanctae Trinitatis de Redemptione Captivorum.

Burgesius, Iacobus  [Bourgeois, Jacques].

This account of the Order's foundation and approbation compiled by Jacques Bourgeois, Minister Provincial of Picardy, is first found in the Trinitarians'  Regula et Statuta which he edited and which was published at Douai in 1586.

Text:  Regula et Statuta Fratrum Ordinis Sanctissimae Trinitatis et Redemptionis Captivorum cum Formula Reformationis edited by Iacobus Burgesius  (Douai:  Ioannes Bogardus, 1586) 1-5.
Editions:  Gallia Christiana 8  (Paris: 1794)  colls. 1731-1733.  Antonin de l’Assomption,  Les origines de l’Ordre de la Très Sainte Trinité d’après les documents  (Rome:  1925)  148-150, n. 42.

Institutio seu Inventio Ordinis Fratrum Sanctae Trinitatis de Redemptione Captivorum 
ex antiquis Registris, necnon Chronicis D. Roberti Guaguini eiudem Ordinis maioris Ministri
et aliis monumentis collecta 
per F. Iacobum Burgesium, Ministrum Provincialem.

Aetate Innocentii tertii Romani pontificis, religionis et pietatis feraci, ordo sanctissimae Trinitatis de Redemptione captivorum initium cepit, auctoribus Ioanne de Matha ex Provincia oriundo et Foelice Anachoreta Valesiensi. Hic Ioannes factus Parisiensis doctor in Theologia, et taedio vitae secularis affectus, odio mundum habuit : unde initiatus sacerdotio meruit consolari divinitus, dum se Angelus veste candida indutus et cruce bicolori insignitus, videndum praebuit. Eam autem visionem boni ominis nunciam interpretatus secessit ad eremum, ubi Foelix vitam solitariam agebat in loco qui Cervus-frigidus dicitur, eo quod ad collis radicem fons scaturit limpidissimus, ad quem ex finitima silva solitus venire candidissimus cervus refrigerandi se causa : unde locus dictus est Cervusfrigidus.

In eo loco per triennium egit cum Foelice Ioannes pari et consentiente in bonum animo. Interim diffundebatur suavis odor nominis eorum, et venientibus ad eos salutis pabula verbo et opere ministrabant. Sed in ea viventes libertate absque definita regula et legitimis institutis, timentes errorem posse contingere, dum concupiscentiae non resistitur, dum sibi quisque lex est, admoniti ter in somnis a coelesti nuncio ut Romanum adirent Pontificem, accepturi certam vitae regularis normam. Pergunt igitur per duram hyemem ferventes charitate sancti viri ad Sanctum Pontificem Innocentium, huius nominis tertium, omnium religionis monasticae amantium dulce asylum. Quem cum convenissent, cognoverunt eum simili revelatione instinctum. Quamobrem benignissime ab eo excepti sunt hospitio ad quintum usque calendarum Februarii cum dies festus Agnetis secundo agitur.

Tum Pontifex rem divinam faciens, dum sacram eucharistiam circunstantibus ostendit, Angelum Dei videt candore multo fulgentem, cancellatis manibus duos captivos tenentem, Christianum unum, alterum Maurum, tanquam eos commutaret. Huic Angelo crux rubri et azurei seu coerulei coloris ad pectus eminebat. Quo viso et re divina confecta, Anachoretas ad se vocans. Iam, (inquit) filioli, adverto Dei spiritu vos duci : dabo vobis indumeta exemplo visionis quae mihi divina celebranti innotuit, respondentia, et eritis primitiae pontificatus nostri, quos divina bonitas vult novi et sacri ordinis esse autores. Consutis igitur tunicis Ioannem et Foelicem candidis vestibus decoravit, superaddita cruce qualem Angelus ostendisset : additque novo ordini titulum de Trinitate et Redemptione captivorum, declarans primo in vestimentis eorum tres reperiri colores; album qui Patrem Deum repraesentat, qui principium est sine principio; ut albedo extremus est color, nulli alteri colori permixtus. Et secundum, qui azureus est color, denigrationem et offuscationem referens, Christum significare, cuius caro cruciatu et dolore fuit contusa et denigrata. Tertium vero colorem rubeum, quo quidem ardor sigificatur, Spiritum sanctum exprimere, qui ignis est et flammam inspirat cordibus credentium.

Admonuit praeterea his verbis eos: Candor, o filioli, conscientiae puritatem atque mundiciem, qua fulgere vos decet, exprimit : crux vero qua parte rubea est, fervorem charitatis in Deum signat; altera, quae contusae carni similis est, Christi passionis memoriam prae se fert : ut nostrae redemptionis ab inferis memores perseverante Deum metu diligatis atque colatis. Quos vero Angelus dextra sinistraque invicem commutare videbatur, eos puto repraesentationem facere liberandorum captivorum, quos, Christum imitantes, postea redempturi estis; ut precio redemptionis dato Christianum e Sarracenorum manibus, atque servitute eximatis, vel alicunde adversae legis hominem pro eo qui Christianae fidei professor est, commutetis.

Et quia festo die (ut diximus) Beate Agnetis martyris, que bona sua trifariam distribuerat, visio contigerat : voluit summus Pontifex, fratres Ordinis bona, que deinceps possiderent, in tres partes dividere: ita ut una esset ad fratres alendos, qui cultui divino inservirent : altera ad hospitio excipiendos Christi pauperes reponeretur : et tertia pars in Redemptionem captivorum detentorum ab infidelibus servaretur. Ac idcirco Monachos Ordinis sancte Trinitatis de Redemptione captivorum voluit appellari. Constructo autem non longe a Laterano in monte Coelio, Romae monasterio, et sanctae Trinitati dicanda ecclesia, in cuius porticu videtur adhuc visionis supradicte simulachrum effigiatum : iussit idem Pontifex ut frater Ioannes (remiserat enim Foelicem Anachoretam in Gallias ad dicti ordinis propagines augmentandas, pro nominis divini gloria et humane salutis augmento) ibidem Deo deserviret cum fratribus assumptis.

Eam ob rem concessit illi sancto viro eiusque successoribus regularem vitam observantibus, ecclesiam Sancti Thome et Sancti Michaelis de Formis, sic dictam, quod non longe a Formis, id est aquae ductibus sita sit in monte Coelio, cum possessionibus suis et cum aliis pertinentiis suis. Necnon ecclesiam Sancti Salvatoris (ut habet confirmatio Honorii tertii hoc nomine Pontificis Romani, servata in bibiliotheca Vaticana) sitam in loco qui dicitur mons Sanctus super castro Verelatensi, in diocesi Spoletana, cum omnibus pertinentiis suis; et in diocesi Tudertensi ecclesiam Sanctae Mariae de Lantano cum omnibus pertinentiis suis : In diocesi Anicliensi ecclesiam Sanctae Trinitatis iuxta castrum Albani, cum omnibus pertinentiis suis : In urbe ecclesiam Sancti Isidori et totum montem maiorem post Absidiam : Item plures alias possessiones quas dicta confirmatio recenset Honorii Pontificis, qui, ut praedecessor eius Innocentius tertius omnes dictas ecclesias et fratres inhabitantes eas sub beati Petri et sua protectione suscepit.

In hoc autem monasterio cum sancte et regulariter vixisset Ioannes de Matha primus maior Minister per sexdecim annos, mortuus est et sepultus, ut habet eius Epitaphium insculptum marmori sepulchri testudinati et exstructi in dextra parte minoris ecclesiae; maior enim omnino discooperta est, et semidiruta in monte Coelio. Et autem sunt verba: Anno Dominicae Incarnationis millesimo, centesimo nonagesimo septimo, pontificatus vero Domini Innocentii Papae tertii anno primo, decimo quinto Calendarum Ianuarii, institutus est nutu Dei ordo sanctissimae Trinitatis a Fratre Ioanne, sub propria regula sibi ab Apostolica sede concessa. Sepultus est idem Frater in hoc loco anno Domini millesimo ducentesimo decimo tertio, Decembris vigesima prima.