1267 Trinitarian Rule of Life

In his letter In ordine vestro (ANF, Paris: L. 261, n. 103 = original) of 7 December 1267, Clement IV ratified and promulgated the full text of this third edition of the Rule of Life for the Brothers of the Order of the Holy Trinity and of Captives. This major re-working was carried out in Paris by a commission composed of the bishop of Paris, Reginald, and the abbots of St-Victor and of Ste-Geneviève. In addition to the revised text of the Trinitarian Rule, this papal letter also contains the text of Urban IV's letter Cum sicut of 11 December 1262, commissioning the bishop and the abbots to study and revise the Order's Rule and the text of the letter written by the Paris commission and dated May 1263, which was to accompany the completed task and present the text of the revised Rule.  The full text of the 1267 letter of papal approbation can be found in the "Repertory of Papal Documents" section of ARCHIVES of this website.

In nomine sancte et individue Trinitatis.

[1] Fratres domus Ordinis Sancte Trinitatis et Captivorum sub obedientia prelati sue domus, qui minister vocabitur, in castitate et sine proprio vivant.

   Qui fratres extra domos sue professionis mitti non valeant, nisi pro scandalis manifesta penitentia indigentibus et pro alleviatione domorum suarum et pro nova domo edificanda et in hoc casu solo provideatur eis tamquam illius domus professis.

[2] Omnes res, undecumque licite veniant, in tres partes dividantur equales; et in quantum due partes sufficiunt, exequantur ex illis opera misericordie, cum sui ipsorum et eis necessario famulantium moderata sustentatione. Tertia vero pars reservetur ad redemptionem captivorum qui sunt incarcerati pro fide Christi a paganis: vel dato pretio rationabili pro redemptione ipsorum, et pro redemptione paganorum captivorum, ut postea rationabili commutatione et bona fide redimatur christianus pro pagano secundum merita et statum personarum.

    Cum vero pecunia data fuerit vel aliquid aliud, licet specialiter et proprie [detur] ad certum usum, semper de consensu illius qui dederit, si presens fuerit, tertia pars separetur, nisi donator per se ipsum vel procuratorem idoneum - fratrem vel alium - id in usus domus expendat. Si vero donator absens fuerit, ita quod commode non possit eius assensus haberi vel alias de eius voluntate constare, ut in hoc casu via melior et tutior teneatur: rei date tertia pars separetur, exceptis terris, pratis, nemoribus, vineis, nutrituris, edificiis et huiusmodi. Fructus enim exeuntes, deductis expensis secundum rationabiles extimationes ministri et fratrum, in tres partes dividantur equales; sed que paucas vel nullas recipiunt expensas, omnes dividantur. Cum vero panni, calciamenta vel minuta huiusmodi, quibus necesse sit uti, que vendi vel conservari non expedit, data fuerint vel a se ipsis habuerint, non dividantur, nisi ministro domus et fratribus visum fuerit expedire; de quibus singulis dominicis diebus, si fieri potest, in capitulo deliberetur. Si tamen predicta, ut panni, terre, nutriture seu minuta venderentur, pretium inde proveniens in tres partes, ut supra, dividatur.

   De nemoribus autem, fenis pratorum, straminibus agriculturarum, et fructibus arborum, pecorum et ortorum, ad usus necessarios liceat fratribus accipere. Si quid vero de predictis vendi contigerit vel de fructibus arborum potus fieri, tertia pars reddatur captivis secundum formam superius annotatam.

   Si domus Dei vel quecumque alia a quovis licite sub quocumque nomine fratribus conferantur, donatoribus exponatur qualiter de bonis suis tres debeant facere portiones. Et si donator voluerit res dividi, dividantur; et si non, non dividantur. Que autem usque modo fratribus collata sunt, secundum quod de voluntate donatorum ea receperunt, liceat eis de ipsis disponere et voluntatem donatorum pro posse suo adimplere. Fructus vero collectos de bonis postea acquisitis, deductis expensis secundum quod de aliis supradictum est, dividere tenebuntur.

   De illis que in ecclesia offeruntur vel alio modo apportantur, ut vestimenta, panni serici, oblationes et huiusmodi, ipsi ecclesie in suis necessariis, ut libris, cera, oleo et aliis eiusdem ornamentis provideatur. Quod autem supererit, dividatur.

   Si domus, terre, possessiones vel alia unde redditus proveniunt, vel conservandis fructibus sunt necessaria, calamitate aliqua vel casu destruantur, liceat fratribus de communibus bonis predicta in statum debitum reformare. Et hoc de consensu maioris ministri vel eius vicarii seu visitatorum illius provincie.

[3] Omnes ecclesie istius ordinis, quas fratres sibi edificaverint, intitulentur nomine Sancte Trinitatis et sint plani operis.

[4] Fratres possunt esse in una cohabitatione tam clerici quam laici, quot ministro et fratribus uniuscuiusque domus visum fuerit expedire. Quorum unus procurator sit - qui non procurator sed minister, ut dictum est, nominetur, ut: frater N., minister domus Ordinis Sancte Trinitatis - cui fratres repromittere ac impendere obedientiam teneantur.

[5] Omnibus fratribus suis sicut sibimet, iuxta posse domus, prout unicuique opus fuerit, minister fideliter amministret.

[6] Vestimenta sint lanea et alba et liceat eis habere pelliceas, prout uniuscuiusque exposcit necessitas, et braccas quas iacentes non deponant.

[7] Iaceant in laneis, ita quod plumea fulcra vel culcitras in domibus propriis, id est, in quibus ad manendum fuerint deputati, nisi in egritudine laborantes et deforis venientes, et hec extra dormitorium, minime habeant. In aliis vero domibus sui ordinis et alibi ubicumque sive in itinere sive in peregrinatione fuerint, poterunt iacere fratres in talibus lectis quales eis fuerint preparati, ita tamen quod tunicas non deponant. Cervical vero cum cossino ad sustentationem capitis permittantur habere.

[8] In capis et caputiis fratrum imponantur signa, videlicet, crux in pectore, cuius brachium quod vadit in longum sit de panno rubeo, illud autem quod vadit in transversum sit cerulei coloris.

[9] Calciamenta habeant clausa et ordinata, ita tamen quod genua non excedant nisi sint equitantes.

[10] Liceat fratribus equos ascendere et equitaturas tales habere, quales poterunt et sibi viderint expedire, dum nimis notabiles non existant.

[11] Vinum sumendum a fratribus taliter temperetur ut sobrie sumi valeat.

[12] Ieiunent a propinquiori dominica festo beati Martini hyemalis usque ad Nativitatem Domini et a Quinquagesima usque ad Pascha; insuper et aliis temporibus anni, omni sexta feria, nisi festivitas novem lectionum intervenerit vel octave, ita tamen quod a Quinquagesima usque ad Pascha in cibo quadragesimali ieiunent, et alia ieiunia que consuevit ecclesia celebrare. Potest tamen quandoque minister ieiunium cum discretione relaxare propter etatem vel viam vel aliam iustam causam vel facultate inspecta etiam augmentare.

[13] Carnibus datis ab hiis, qui foris sunt, vel sumptis de propriis nutrituris vel etiam emptis vesci liceat tantum in dominicis diebus a Pascha usque ad dominicam propinquiorem festo beati Martini hyemalis et a Natali usque ad Septuagesimam et in Nativitate et in Epiphania Domini et in Ascensione Domini, in Assumptione et Purificatione beate Marie et in festivitate Omnium Sanctorum, et in minutionibus et in infirmitatibus. Possunt tamen ministri cum fratribus suis de carnibus edendis extra refectorium et in via ex iusta et rationabili causa dispensare. Liceat fratribus sagimine vesci.

[14] Liceat etiam nutrituras emere et nutrire.

Cum vero in itinere sive in peregrinatione fuerint, si quid eis datum fuerit, inde vivant et residuum in tres partes dividant. Si fuerint in via profecti ad redimendum captivos, quicquid eis datum fuerit, totum debent ponere in redemptionem captivorum preter expensas.

[15] In civitatibus, in villis sive in castellis, in quibus proprias domos habuerint, nichil omnino extra domos illas, nisi forte in domibus religiosis, etiamsi a quovis rogentur, et cum archiepiscopis, episcopis et regibus si invitati fuerint, comedant vel bibant, nisi forte aquam in domibus honestis; nec pernoctare presumant extra huiusmodi domos, nisi forte fuerint aliquorum magnatum vel prelatorum officiis deputati. Numquam in tabernis vel in huiusmodi locis inhonestis habitent, comedant vel bibant. Qui autem hoc presumpserit, iuxta arbitrium ministri maiori vel minori vindicte subiaceat.

[16] Talis sit caritas inter fratres, clericos et laicos, ut eodem victu, vestitu, dormitorio, refectorio et eadem mensa utantur.

[17] Infirmi seorsum dormiant et comedant, ad quorum curam habendam conversus aliquis, laicus sive clericus, deputetur qui ea, que necessaria fuerint, inquirat et ministret, sicut fuerit ministrandum. Moneantur tamen infirmi ut lauta sive nimium sumptuosa cibaria non requirant, comoda potius et salubri moderatione contenti.

[18] Cura hospitum et pauperum et omnium euntium et redeuntium uni de discretioribus et benignioribus fratribus iniungatur, qui audiat eos et, ut expedire viderit, caritatis solatium administret. Requirat tamen ab illis quos crediderit admittendos, si hiis que apponuntur fratribus velint esse contenti. Ad lauta quidem sive nimium sumptuosa cibaria non oportet quemquam admitti. Quecumque tamen prestanda sunt, cum ylaritate prestentur, et nulli maledictum pro maledicto reddatur. Si quis tamen, et maxime religiosus, ad hospitandum advenerit, benigne suscipiatur et caritative iuxta posse domus illi subministretur.

   Avenam tamen vel aliquid aliud in loco avene hospitibus dare non teneantur, si fuerint in civitate vel opido ubi venalis inveniatur, nisi forte religiosi sint hospites vel tales qui ad manum non habeant et emere non possint. Si autem hospites venalem non invenerint et in domo in qua suscepti fuerint inveniatur, congruenter eis prebeatur.

[19] Nullus frater, clericus aut laicus, sine proprio officio sit, si fieri potest. Si quis vero laborare noluerit et potuerit, iuxta arbitrium ministri canonice puniatur, cum Apostolus dicat: Qui non laborat, non manducet.

[20] Silentium observent semper in choro, nisi frater alicuius fratris forte confessionem in dicto loco audiat. Pauca etiam verba in choro sub silentio et sine strepitu propter aliquam iustam causam loqui poterunt. In refectorio et dormitorio silentium observabunt, nisi necessitas aliqua vel iusta causa eos ad loquendum compellat. In quo casu, paucis verbis et submissa voce loquantur. Extra vero predicta loca liceat eis loqui temporibus aptis, remissa voce, humiliter et honeste. Ubique eorum sermo sit honestus et sine scandalo. Similiter et eorum omnis status, gestus, vita, actio et omnia alia honesta in eis reperiantur.

[21] Capitulum, si fieri potest, singulis dominicis diebus in singulis domibus, minister cum fratribus suis teneat et de negotiis domus et domui sue sive fratribus datis et familie nomine ordinis datis, ut ad redemptionem captivorum tertia pars deputetur, fratres ministro et minister fratribus rationem fideliter reddant.

[22] Similiter singulis dominicis diebus, si fieri potest, exhortatio fiat et quid credere aut agere debeant simpliciter moneantur.

[23] De omnibus rebus et clamoribus fratres in capitulo iudicentur.

[24] Nullus fratrum fratrem suum in publico accuset, nisi bene possit probare. Qui autem hoc fecerit, penam subeat quam reus subiret, si convinci potuisset, nisi minister ex causa cum eo dispensare voluerit. Si quis scandalum vel aliquid huiusmodi fecerit vel, quod absit, se invicem percusserint, iuxta arbitrium ministri maiori vel minori vindicte subiaceat.

   Si quis frater in fratrem peccaverit, scilicet contra fratrem, id est eo solo sciente qui iniuriam passus est, sustineat patienter, 1icet sit innocens; et cum quieverit commotio animorum, benigne ac fraterne commoneat et corripiat eum usque ter inter se et ipsum solum et penitentiam agere de commisso et a similibus in posterum abstinere. Qui si non audierit, dicat ministro et ille corripiat eum secreto secundum quod viderit saluti eius expedire.

   Qui vero scandalum movit, si per se emendare voluerit, totum ante pedes scandalizati petens veniam se extendat, et si semel non sufficit, usque ter illud idem faciat. Si vero hoc in publicum venerit, quecumque secutura fuerit penitentia, hec sit prior - scilicet, ante pedes ministri petendo veniam totius corporis extensio - et postea secundum arbitrium ministri emendetur.

[25] Generale capitulum semel in anno celebretur, quod fieri debet dominica quarta post Pascha. In quo capitulo quolibet anno correctores maioris ministri eligantur, qui una cum maiore ministro vel eius vicario corrigendi et diffiniendi omnia que corrigenda et diffinienda sunt in generali capitulo, tempore ipsius capituli, et etiam visitatores constituendi in diversis provinciis et locum futuri generalis capituli assignandi habeant potestatem.

   Nullus vero simplex frater ad generale capitulum accedat, nisi vocatus a maiore ministro vel missus a suo proprio ministro vel aliquam iustam causam coram ministro suo pretenderit, quam si in capitulo generali non fuerit prosecutus, ad arbitrium maioris ministri et correctorum canonice puniatur.

[26] Si pro necessitate domus debitum aliquod fuerit contrahendum, prius in capitulo fratribus proponatur et cum eorum consilio fiat et assensu, ut sic suspitiones et murmura evitentur.

[27] Si quis de substantia domus violentiam fecerit et ad iudicem oportuerit referri, non ante hoc fiat quam caritative ille a fratribus moneatur.

[28] Electio ministi per commune consilium fratrum clericorum fiat, nec eligatur secundum dignitatem generis, sed secundum vite meritum et sapientie doctrinam. Ipse vero qui eligitur sacerdos sit vel clericus ordinibus aptus, et professus. Minister vero, sive maior sive minor, sacerdos sit.

[29] Maior vero minister, postquam electus fuerit secundum formam in regula annotatam, ipsius ordinis curam plene habeat et libere gerat prout hactenus extitit observatum et consitutum, fratrumque omnium congregationum confessiones audire et absolvere ab omni transgressione regule sua possit auctoritate. Minor vero minister omnium fratrum domus sue audiat confessiones, dummodo verecundia repetiti excessus occasionem minime prebeat tardius prelatis suis vel minus pure quam deceat confitendi.

[30] Sollicite vero minister provideat ut precepta regule sicut ceteri fratres per omnia teneat.

[31] Postquam vero electus fuerit, si ex culpa deponi meruerit, per maiorem ministrum, convocatis tribus vel quatuor ministris minoribus, si comode iuxta tres dietas a loco valeant inveniri et si comode haberi non possint, assumptis secum tribus vel quatuor fratribus eiusdem ordinis, viris religiosis et honestis, de quorum consilio et assensu deponatur et alius, qui dignus sit, loco eius subrogetur. Si vero pro remotione terrarum vel alia causa rationabili maior minister hoc facere non potuerit, vices suas ministris minoribus magis religiosis commitat. Si vero duo vel tres pro locorum distantia haberi comode non possint, per aliquem ministrum, virum religiosum et honestum, cum tribus vel quatuor fratribus religiosis hoc fiat, et quod illi fecerint auctoritate maioris ratum habeatur.

   Maior vero minister si pro excessibus suis corrigendus vel deponendus fuerit, per quatuor vel quinque ministros eiusdem ordinis magis religiosos hoc fiat, qui tamen auctoritate generalis capituli ad hoc eligi debent.

[32] Si quis huius ordinis frater esse voluerit, primo per annum in habitu fratrum cum expensis suis, preter victum, omnibus suis retentis, in ordine pro Deo deserviat; et post annum, si bonum et conveniens ministro domus et fratribus videatur et illi, recipiatur. Nichil tamen pro receptione sua exigatur. Si quid tamen gratis dederit, recipiatur, dum tamen tale sit de quo non videatur ecclesie periculum imminere. Si vero de cuiusquam moribus visum fuerit dubitandum, prolixior de eo probatio habeatur. Si ante professionem aliquis se intemperanter habuerit et impatiens discipline ad arbitrium ministri non emendaverit mores suos, tribuatur ei modeste licentia cum omnibus que attulit recedendi. In ordine vero aliquis non recipiatur, antequam annum vicesimum videat complevisse. Professio vero post annum in arbitrio ministri relinquatur.

[33] Pignora non accipiant, nisi decimas cum licentia sui episcopi de manu laici.

[34] Iuramenta non faciant, nisi in magna necessitate cum licentia sui ministri vel iussi ab episcopo suo vel ab aliquo vices apostolicas gerente, et hoc pro honesta et iusta causa.

[35] Si quod vitium in re que venditur notum fuerit, indicetur emptori.

[36] Ipsa die, qua infirmus venerit vel apportatus fuerit, de peccatis suis confiteatur ministro vel ei cui minister iniunxerit et communicet, et omnia alia sacramenta ecclesiastica percipere valeat ab eodem.

[37] Omni secunda feria, preter quam in octavis Pasche et Pentecostes et Nativitatis Domini et Circumcisionis et Epiphanie et preter quam in festivitatibus novem lectionum et in octavis Sanctorum et aliarum festivitatum, finita missa pro fidelibus, fiat absolutio fidelium defunctorum in cimiterio.

[38] Singulis quoque noctibus, ad minus in hospitali coram pauperibus, pro statu et pace Sancte Romane Ecclesie et totius Christianitatis et pro benefactoribus et pro hiis pro quibus generalis ecclesia consuevit orare communis fiat oratio.

[39] In regularibus horis morem beati Victoris observent, exceptis fratribus servitiis principum et prelatis deputatis et fratribus itinerantibus, exceptis etiam pausationibus et prolixitatibus et vigiliis que, occasione laboris vel paucitatis servientium, poterunt eis remitti de consilio piorum et religiosorum virorum ad hoc in suo generali capitulo de suis fratribus vel ministris specialiter electorum. Propter paucitatem etenim suam tantas pausationes psallendo facere non tenebuntur, nec ita tempestive surgere.

[40] In rasura similiter ordinem sancti Victoris sequantur clerici. Laici vero barbas non radant, sed eas ad modum Templariorum vel conversorum Cisterciensium crescere permittant.